Wpisany przez Joanna Sadushi   
wtorek, 23 lutego 2010 01:00

KALENDARZ ŚWIĄT ALBAŃSKICH

Albania to kraj z największą liczbą dni wolnych od pracy w Europie! We Włoszech dni wolnych jest 8, w Grecji 9. W Polsce 12 (w tym 4 przypadają w 2010 w niedzielę, więc się za nie należy inny dzień wolny). W kalendarzu albańskim natomiast jest 13 dni ustawowo wolnych od pracy. Są też święta, które nie są dniami wolnymi od pracy ale warto o nich wspomnieć.
W Albanii jako jedynym kraju na świecie obchodzi się wspólnie święta wszystkich 3 współżyjących razem religii. Mamy więc tutaj 2 razy wolne z tytułu Bożego Narodzenia (raz w grudniu raz w styczniu). Mamy i dwie Wielkanoce: katolicką i prawosławną. Mamy dwa dni wolne z okazji obchodów  muzułmańskiego Wielkiego i Małego Bajramu. Nie mamy za to zamieszek, czy jakichkolwiek demonstracji w trakcie tych świąt jak to czynią np. spierający się ze sobą chrześcijanie w Irlandii dla których symbioza albańskich muzułmanów, katolików i prawosławnych jest za pewne czymś nie do pomyślenia, a mogłaby być przykładem wzajemnego poszanowania i tolerancji religijnej.

Podające sobie ręce głowy 4 wyznań albańskich: kościoła katolickiego, muzułmanów, autokefalicznego kościoła albańskich ortodoksów i przedstawiciel albańskich Bektashi.

Mieszkający w jednej kamienicy muzułmanie i chrześcijanie obdarowują się wzajemnie świąteczną żywnością. Kiedy jest Wielkanoc katolicka czy prawosławna, gospodynie przyrządzają potrawy którymi dzielą się potem ze swymi muzułmańskimi sąsiadami przynosząc im wielkanocne jaja i ciasto. 
Jesienią muzułmanie obchodzą Kurban Bajram, pieką baranie mięso następnie częstują nim swych katolickich i prawosławnych sąsiadów.
Albania to taki paradoks religijny, w dobrym tego słowa znaczeniu. To tutaj możesz sobie zrobić zdjęcie na tle meczetu z minaretem przed którym rozwieszony jest transparent: Gezuar Paszket – Wesołych Świąt Wielkanocnych. 
Tu goszcząc u Albańskiej rodziny zostaniesz wypytany o wszystkich swoich krewnych. Twych gospodarzy interesować będzie ilu masz braci, sióstr, jak się ma twoja mama, tata, twoja babcia, ile ma lat. Zapytają cię o twoją pracę, rozmiar koszuli, obwód pasa, numer buta ale nikogo nie obchodzi w co/kogo i czy w ogóle wierzysz.


1 i 2 stycznia – Nowy Rok.

7 stycznia – Boże Narodzenie wśród członków autokefalicznego kościoła albańskich ortodoksów.

26 lutego – urodziny proroka Mohameda (święto ruchome zgodnie z kalendarzem muzułmańskim).

7 marca – Festa e Mesuesit - Dzień nauczyciela; na pamiątkę otwarcia pierwszej szkoły z językiem albańskim (7 marca 1887 r. w Korczy otwarto pierwszą świecką szkołę w Albanii w której zaczęto wykładać przedmioty w języku albańskim. Do tej pory bowiem nie istniały szkoły albańskojęzyczne, ponieważ w owym czasie Albania należała do Imperium Osmańskiego).

8 marca – Dzień kobiet. Pokomunistyczne święto międzynarodowe obchodzone też w Albanii. W dniu tym kobietom ofiarowuje się kwiaty mimozy. W Albanii jest to jednocześnie Dzień Matki.

14 marca – Dita e Veres – Dzień Lata. To wywodzące się z czasów pogańskich święto obchodzone w marcu przetrwało głównie w regionie Elbasanu. 14 marca uważany był za dzień rozpoczęcia nowego sezonu rolniczego – koniec zimy, początek wiosny i związanych z nią prac rolnych. W tym dniu gospodynie pieką specjalne ciasto ballokume i przystrajają domy kwiatami i gałązkami laurowymi. Święto przyjęło się też w Macedonii i Kosovie. W innych państwach bałkańskich obchodzone 1 marca. Od 2004 r. uchwałą Parlamentu jest to oficjalne święto.

22 marca – Dita e Nevruzit - Sultan Nevruz – wywodzące się z Persji święto równonocy wiosennej w Albanii hucznie obchodzone przez suficki tarikat Bektashytów. W teqe odbywają się wtedy nabożeństwa, na które Albańczycy przybywają całymi rodzinami. Modlitwy i obchody święta rozpoczynają się 21marca.

1 kwietnia – Dita e Gënjeshtrave – Dzień Kłamczucha; nasz Prima Aprilis.

4 kwietnia – Wielkanoc katolicka i prawosławna (oba święta ruchome). Nie ma lania się wodą jak u nas, ale jest malowanie jaj na czerwono i przygotowywanie świątecznych potraw). Obchodzą je wszyscy razem. Poniedziałek jest dniem pracujacym. Dzieci mają wolne od Wielkiego Piątku do Poniedziałku Wielkanocnego włącznie. Szkołę zaczną we wtorek. Muzułmanie otrzymują świąteczne ciasto, jaja i inne potrawy wielkanocne od swych chrześcijańskich sąsiadów. Potem sami przychodzą do nich z pieczonym mięsem baranim z okazji muzułmańskiego Kurban Bajramu.

1 maja – Międzynarodowe Święto Pracy.

5 maja – Dita e deshmoreve – Dzień Męczenników Albanii poległych za wolność kraju wyzwoleńców, którzy zginęli w czasie II Wojny Światowej w walkach z faszystami. W tym dniu delegacja rządowa składa kwiaty w Tiranie pod pomnikiem Nene Shqiperi - Matki Albanii. Jednym z bohaterów narodowych jest Margarita Tutulani (ur.1924), która wraz z bratem Kristaqem (ur. 1919) działała w partyzantce albańskiej. Mając zaledwie 19 lat, w lipcu 1943 r. została schwytana i powieszona przez faszystów. Taki sam los spotkał jej 24letniego brata. Jej pomnik znajduje się przed Domem Kultury w Beracie. Jest patronką kilku szkół podstawowych, gimnazjalnych i liceum w Albanii. W znalezionym po jej śmierci pamiętniku zapisane były te słowa:
„Atdhe! Sa e ëmbël, e bukur, tingëlluese është kjo fjalë, por që të kesh një atdhe duhet që të jesh i lirë. Ne lirinë na i ka grabitur fashizmi. Populli atë do ta fitoj me gjak. Poshtë fashizmi!" 
(Ojczyzna! Jak słodkie, piękne, dźwięczne jest to słowo, ale jeśli masz ojczyznę musisz być wolny. Z wolności ograbił nas faszyzm. Naród ją odzyska przelewając krew. Precz z faszyzmem!)

22, 23, 24 sierpnia – Co roku w tych dniach bektashyci odbywają pielgrzymkę na górę Tomor koło Beratu. Wtedy do Albanii zjeżdżają się wyznawcy tej religii z całego świata. Świętują na górze jedząc jagnięcinę z rożna i śpią tam na miejscu w namiotach całymi rodzinami przez 2 noce. Nie są to dni wolne od pracy, ale kto może właśnie wtedy bierze urlop i pielgrzymuje na górę Tomor.

5 września – Nata e Kadrit – Noc przeznaczenia. Święto muzułmańskie. To jedna z pięciu świętych nocy w islamie. Obchodzona najczęściej jako 27 noc ramadanu, ale jej data nie jest dokładnie opisana. Należy jej szukać w ostatnich 10 nocach ramadanu przypadających w dni nieparzyste (21,23,25,27,29). W tę noc muzułmanie czuwają i modlą się, trwają nabożeństwa w meczetach, należy też modlić się w domu, bo ta noc ma większą moc niż 1000 miesięcy (co jest równoznaczne z całym ludzkim życiem). W tę noc Bóg zesłał Koran, a Prorok Mohamed miał pierwsze objawienie. Jest to noc pokoju, bo podczas jej trwania zesłano też na świat anioły (min. Gabriela który się objawił Prorokowi), a szatan i diabły zostały spętane łańcuchami w piekle, którego bramy zostały zamknięte. Otwarto bramy nieba i modlitwy ludzi, którzy znajdą tę noc i jej nie prześpią zostaną wysłuchane. Grzechy proszących o wybaczenie zostaną odpuszczone. Prośby składane w modlitwach spełnione. Tej nocy zapisano kto ma żyć a kto umrzeć, kto zostanie zbawiony a kto potępiony. Noc ta jest zawsze nocą pogodną, a słońce po tej nocy wstaje świecąc blaskiem bez żadnego promienia, czerwone i okrągłe.

9 września – Mały Bajram – dzień wolny.
9-12 września – Obchody Małego Bajramu - święta kończącego miesiąc postu – Ramadanu. W 2010 zaczyna się on 11 sierpnia, kończy Małym Bajramem, który obchodzi się przez 3 dni. We wrześniu odbywa się też co 4 lata festiwal w Gjirokastrze. Ostatni był w 2009 wiec kolejny dopiero w 2013. 

19 października – Mother Teresa Lumturimit – Dzień Matki Teresy. Święto państwowe.

31 października – proamerykański Halloween. W Albanii obchodzony od niedawna, najczęściej jest to spotkanie się grona przyjaciół w jednym z nocnych klubów w Tiranie, gdzie bawią się studenci. Na prowincji się go nie obchodzi. 

16 listopada do 19 listopada – Haxh i Kurban Bajram – muzułmańskie święto ofiarowania.
W tym roku Haxh odbywa się w dniach 13-19 listopada. Haxh - to pielgrzymka do Mekki, którą powinien przynajmniej raz w życiu odbyć każdy muzułmanin. Na 3 dzień pielgrzymki przypada Kurban Bajram – Święto Ofiarowania upamiętniające ofiarę jaką miał złożyć Bogu Abraham (Ibrahim) ze swego syna Izmaela (Ismaila). Podczas Kurban Bajram zabija się w ofierze zwierzęta, najczęściej kozy i owce, a upieczone mięso dzieli się i spożywa wspólnie z rodziną i przyjaciółmi. 1/3 mięsa ofiarowuje się też najbiedniejszym – tak nakazuje tradycja.  Święto trwa 4dni (w tym roku 16 listopada jest wolny pozostałe pracujące: 17, 18, 19 listopada). Kurban Bajram to albańskie określenie Wielkiego Bajramu.

17 listopada – Dzień Arafa – święto muzułmańskie. Tego dnia ci którzy nie będą mieli możliwości odbycia pielgrzymki mogą w zamian pościć. Natomiast ci którzy będą uczestniczyć w pielgrzymce do mekki pościć nie powinni. 

28 listopada – Święto Niepodległości. Albańska diaspora obchodzi ten dzień bardzo hucznie na całym świecie. Wywieszają na balkonach flagi, trąbią oflagowanymi samochodami, niezależnie czy są w Nowym Yorku, Londynie czy Berlinie.

29 listopada – Dzień Święta Wyzwolenia (z pod okupacji faszystowskiej w 1944 r.)

7 grudnia - Początek Nowego Roku w kalendarzu muzułmańskim (święto ruchome).

8 grudnia – Ditën e Rinisë – Dzień Młodzieży. Rocznica protestów studenckich i upadku dyktatury komunistycznej w Albanii z grudnia 1990. 
Jest to święto narodowe dla upamiętnienia narodzenia się albańskiej demokracji. (w grudniu 1990 studenci w Tiranie rozpoczęli protest przeciwko rządowi, wraz ze swoimi profesorami zawarli porozumienie i 11grudnia powstała w Albanii pierwsza Partia Demokratyczna, potem 21grudnia obalono pomnik Stalina, w lutym 1991 obalono pomnik Hodży).

16 grudnia – Dzień Aszura. Muzułmańskie święto; dzień pokuty i postu (coś jak nasz Popielec). Zgodnie z tradycją post w ten dzień ma zapewnić odpuszczenie grzechów z poprzedniego roku. Post jest nieobowiązkowy, ale zalecany. Pościć można 1 lub 2 dni. Post obowiązuje do zachodu słońca, ale po nim, je się słodkie ciasteczka z mąki ziemniaczanej lub kukurydzianej, miodu, ziaren zbóż, bakalii i orzechów. Należy ich zjeść aż 12.

25 grudnia – katolickie Boże Narodzenie. Ze względu na lata reżimu i obecne specyficzne podejście do spraw religii w Albanii, w okresie bożego narodzenia choinki można zobaczyć we wszystkich domach, bez względu na wyznawaną przez ich mieszkańców religię. Są i na wystawach sklepowych i w centrach miast. Tradycyjne potrawy bożonarodzeniowe przyrządzają katolicy i ortodoksi (ci obchodzą te święta w styczniu).W wigilię odbywają się pasterki, na których spotykają się często wszyscy mieszkańcy danej miejscowości, także bez względu na swą religię. Miejsce w kościele, cerkwi czy meczecie jest dla każdego człowieka, który chce je odwiedzić i uczestniczyć w wybranych przez siebie świętach. Gdy w miasteczku obchodzone jest święto lokalnego patrona religii chrześcijańskiej, w kościołach i cerkwiach spotkać można muzułmanki, które mogą brać udział w nabożeństwach, zapalają świece i modlą się we własnych intencjach. I nikogo to nie dziwi.

31 grudnia – Sylwester – ze względu na lata komunizmu i represji wobec religii w tamtym smutnym okresie Sylwester stał się praktycznie jedynym nie politycznym świętem które mógł obchodzić każdy Albańczyk. 1 maja każdy przylepiał sobie sztuczny uśmiech na twarz i musiał być szczęśliwy machając flagą na cześć Partii i znienawidzonego dyktatora. Sylwester był dniem nadziei, że nowy rok może w końcu odmieni los wszystkich i skończy się hegemonia Hodży. Obchody Nowego Roku są obecnie najważniejszym wydarzeniem dla Albańczyków przebywających na emigracji. Oni mogą nie być w domu na Wielkanoc, Boże Narodzenie, czy obchody Ramadanu i Bajramu i innych świąt łącznie z Dniem Niepodległości. Na Nowy Rok wracają licznie do Albanii, bo tęsknią za tym świętem i słodką mamusiną baklavą. Bilety lotnicze na Sylwestra należy rezerwować w listopadzie, a ich cena może zniechęcać, za to warto być w Albanii w tym czasie, by zobaczyć jak Albańczycy obchodzą Nowy Rok – zabawa, świąteczne potrawy, fajerwerki i tańce królują nieprzerwanie od 31grudnia do 6 stycznia.

Poprawiony: poniedziałek, 08 marca 2010 23:58