O języku PDF Drukuj Email

Język albański dzieli się na dwa podstawowe dialekty: północny – gegijski i południowy – toskijski. Rzeka Shkumbin w środkowej Albanii, płynąca od Elbasan do Adriatyku, stanowi przybliżoną granicę między dwoma dialektami.
Współczesny literacki język albański oparty jest w znacznym stopniu na dialekcie toskijskim. Obecnie urzędowym językiem jest dialekt toskijski, gegijska norma funkcjonuje jako kolokwialny język miejski.
Używane współcześnie pismo oparte jest na alfabecie łacińskim, Albański alfabet zawiera także kilka znaków dwuliterowych (np. sh, zh), które w słownikach traktowane są jako odrębne litery. Łącznie albański alfabet zawiera 36 znaków, w tym 7 samogłosek i 29 spółgłosek.
Akcent w języku albańskim może padać na każdą sylabę. Najczęściej jednak akcentowana jest ostatnia sylaba wyrazu. Akcent ma charakter temporalny, tzn. samogłoska akcentowana wymawiana jest dłużej.
W języku albańskim wyróżnia się trzy rodzaje rzeczownika – męski, żeński i nijaki. Klasa rzeczowników rodzaju nijakiego jest w języku albańskim kategorią szczątkową. Dotyczy ona na ogół rzeczowników oznaczających przedmioty niepoliczalne, substancje. Liczba tych rzeczowników stale się zmniejsza – przechodzą one do klasy rzeczowników rodzaju męskiego. Współcześnie rzeczowniki rodzaju nijakiego używane są już niemal tylko w poezji.
Rzeczownik może mieć formę określoną i nieokreśloną, i tak przy formie nieokreślonej rzeczownika występuje nieakcentowane, charakterystyczne – ë na końcu słowa (Tiranë). W tworzeniu form określonych, poprzez przyłączanie rodzajnika, ogólną zasadą jest usuwanie wygłosowego, nieakcentowanego – ë, na miejsce którego wchodzi rodzajnik (Tirana). *
Przymiotniki rodzaju męskiego w języku albańskim poprzedza przedrostek „i” , a przymiotniki rodzaju żeńskiego poprzedza przedrostek „e”. Dla porównania w angielskim „good” znaczy jednoczesnie „dobry” i „dobra”. W języku polskim „dobrY” i „dobrA”, w albanskim „i mire” „e mire”. Nie wszystkie przymiotniki maja taką samą formę, np. i zi=czarny, e zezë=czarna, ale większość można rozróżnić na męskie i żeńskie jedynie dzięki przedrostkowi „i” lub „e”.

* J. Mindak, I. Sawicka: Zaryz gramatyki języka albańskiego, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 1993.